2
56

Em muốn xin việc

Cuối tháng 8 – mùa tuyển dụng giáo viên của các địa phương, một bạn nam tự giới thiệu là cử nhân sư phạm gọi điện đến UBND huyện Hoàng Sa hỏi thủ tục xin ra đảo Hoàng Sa dạy học.

Cách đây 5-6 năm khi UBND huyện Hoàng Sa còn chưa bố trí chuyên viên chuyên trách, bên cạnh công việc chính ở Sở Nội vụ, tôi hỗ trợ thêm hoạt động của UBND huyện Hoàng Sa. Tạm gọi là một cộng tác viên. Giai đoạn đó thông tin về cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa còn khá dè dặt. Tôi đã tiếp nhận rất nhiều cuộc gọi và thư viết tay với nguyện vọng xin tình nguyện ra đảo Hoàng Sa làm việc.

Sau này, UBND huyện Hoàng Sa có chuyên trách, tôi không còn làm cộng tác viên nên bẵng đi một thời gian không nghe những lời đề nghị tương tự. Hiện giờ các thông tin về Hoàng Sa đã khá phổ biến và rộng rãi. UBND huyện Hoàng Sa cũng đã có một trang thông tin điện tử với các thông tin chính thống, cập nhật thường xuyên về tình hình quần đảo Hoàng Sa. Tôi nghĩ chắc chẳng còn những cuộc gọi vậy nữa.

Lần này tôi bắt máy hộ đồng nghiệp ở UBND huyện Hoàng Sa, sau 5 năm, cảm giác đau đáu mỗi khi trả lời câu hỏi của các em quay trở lại trong tôi. “Xin cảm ơn em đã có nguyện vọng cống hiến cho Hoàng Sa. Tuy nhiên, Hoàng Sa đang bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép, hiện giờ Việt Nam mình chưa có dân, chưa có trường học trên đảo Hoàng Sa. Vậy nên UBND huyện Hoàng Sa không tuyển giáo viên em ạ”.

“Vậy cho em xin ra đảo Trường Sa làm việc được không ạ?”

Tôi nhíu mày: “Vậy thì em thử liên lạc với UBND huyện Trường Sa để hỏi nhu cầu tuyển dụng nhé”. Sau câu trả lời của tôi, em có thêm vài câu bày tỏ nguyện vọng được cống hiến cho biển đảo quê hương, bảo sẽ liên lạc với UBND huyện Trường Sa rồi cúp máy.

Là một người Việt Nam, tôi thấy đau mỗi khi bật lên lời xác nhận tình trạng bị chiếm đóng của một phần Tổ Quốc. Tôi buồn trước sự mù mờ thông tin chủ quyền đất nước của một người trẻ -người có thể sẽ là thầy giáo dạy cho nhiều thế hệ trẻ khác trong tương lai. Tuy nhiên, tôi sẽ nói về điều đó trong một bài viết khác. Điều tôi muốn nói đến ở đây là chuyện người trẻ và sự chuẩn bị để tham gia thị trường lao động.

Tôi đã tự đặt mình vào vị trí của cậu ấy và hỏi “Cậu đã nghĩ gì, tâm trạng như thế nào và chuẩn bị ra sao trước khi thực hiện cuộc gọi?”

Có lẽ cậu ấy đã rất hồi hộp. Và xen lẫn tự hào nữa. Vì hai điều: một là bản lĩnh của một người trẻ muốn cống hiến cho đất nước; hai là tâm thế khấp khởi của một người chủ động giới thiệu bản thân với nhà tuyển dụng. Cả hai đối với tôi đều rất đáng quý. Tôi nghĩ cậu đã phải can đảm và quyết tâm lắm trước khi bấm máy, chí ít là khi hình dung về tương lai vất vả dạy ở đảo xa như các thước phim chiếu trên truyền hình.

Thế nhưng, tôi ước gì cậu đã lên google tìm kiếm thông tin về UBND huyện Hoàng Sa hoặc về nhu cầu tuyển dụng giáo viên. Chỉ cần vài lần nhấp chuột, cậu đã có thể truy cập hàng trăm dữ liệu đủ để định hướng tìm việc, không phải tụt hết cảm xúc khi gọi điện và nghe câu trả lời của tôi.

Chuyện người trẻ thiếu kỹ năng khi bước chân ra thị trường lao động đã rất cũ từ chục năm nay ở Việt Nam. Cách đây 8 năm – thời điểm tôi tốt nghiệp đại học và nộp đơn về công tác tại thành phố Đà Nẵng – tôi và những bạn cùng thế hệ hầu như không được hướng dẫn về kỹ năng xin việc. Phần lớn bạn bè tôi đều chuẩn bị tâm thế để bám theo một cây cao bóng cả nào đó do bố mẹ chuẩn bị để xin vào làm việc trong các cơ quan nhà nước hoặc doanh nghiệp thân quen. Tôi nghĩ các trường khối kinh tế sẽ trang bị kỹ năng này cho sinh viên tốt hơn nhưng cũng có những người bạn của tôi học khối này không biết cách làm một cái CV.

Tôi nghĩ bên cạnh những kỹ năng cần thiết như biết cách viết CV, trả lời phỏng vấn, thương lượng lương bổng,… thì trước hết mỗi người khi bước chân vào thị trường lao động phải hiểu một cách nghiêm túc về nguyện vọng, khả năng của chính mình, cũng như tìm hiểu về nơi tuyển dụng.

Trước hết là phải hiểu chính mình. Sinh viên mới ra trường rải đơn xin việc khắp nơi là chuyện bình thường nhưng trước khi rải đơn phải biết trình độ của mình ở mức độ nào, có đủ khả năng và tâm huyết để làm công việc đó một cách nghiêm túc không.

Mấy năm gần đây chuyện sinh viên tốt nghiệp Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội đề xuất mức lương mấy ngàn đô khi mới ra trường cứ đến hẹn lại xuất hiện trên mặt báo. Tôi nghĩ đó là chuyện rất bình thường trên thị trường lao động. Người lao động thực chất là một món hàng trên thị trường, món hàng đó có chất lượng như thế nào thì mức giá sẽ được trả tương ứng. Để đề nghị mức lương mấy ngàn đô, ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường, bạn sinh viên Trường Đại học Ngoại thương đó đã phải học hành chăm chỉ, dành thời gian trang bị các kỹ năng làm việc một cách chuyên nghiệp, thực tập, thậm chí làm việc và tham gia nhiều dự án tại các tập đoàn lớn. Bạn ấy hiểu giá trị của mình ở đâu trên thị trường lao động và sẵn sàng làm việc nghiêm túc để xứng đáng với mức lương được trả.

Sau khi hiểu mình thì phải tìm hiểu nhà tuyển dụng. Các nghiên cứu trong quản lý nhân lực cho thấy sự tương thích giữa nhu cầu, khả năng của ứng viên với nhu cầu, đặc điểm của tổ chức tuyển dụng càng cao thì sự gắn bó của người lao động càng lâu dài. Đứng về phía nhà tuyển dụng, dĩ nhiên họ sẽ săm soi trong hồ sơ xin việc những điểm cho thấy sự tương thích giữa ứng viên với tổ chức. Phỏng vấn chính là một phần trong quy trình đi tìm tiếng nói chung trước khi ứng viên về cùng một nhà, để nghe thêm, hiểu thêm những điều còn chưa thể hiện trong hồ sơ.

Song, cuộc tình đẹp cần có sự chủ động từ cả hai phía, kể cả ứng viên cũng cần hiểu về tổ chức để tìm thấy sự tương thích này. Như câu chuyện tôi kể trên, cậu bạn gọi điện đến UBND huyện Hoàng Sa xin việc nhưng chưa tìm hiểu đầy đủ về nơi tuyển dụng, hay nói cách khác là “Cung” chưa hiểu về “Cầu”. Tổ chức mà cậu có nhu cầu làm việc không có nhu cầu tuyển dụng, thậm chí chưa có đủ điều kiện cần thiết để tổ chức hoạt động nghề nghiệp mà cậu mong muốn. Trong thời đại mà thông tin thật giả tràn lan trên internet, nếu cậu bị một công ty ma lừa gạt thì có lẽ còn thông cảm được. Đằng này, cậu đã bị dẫn dắt bởi một trái tim quá nóng, thiếu một cái đầu lạnh để nhận định về một thông tin thường thức cũng như hướng đi cho công việc của mình.

Tôi từng chứng kiến hai ứng viên tham gia tuyển dụng vào làm việc tại một bảo tàng công lập. Một ứng viên dành hẳn một buổi để tham quan, tìm hiểu về bảo tàng, nghĩ về những điểm hợp lý và chưa hợp lý để đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của bảo tàng ngay trong buổi phỏng vấn. Một ứng viên khác khóc ngay tại buổi phỏng vấn vì không thể trả lời câu hỏi của hội đồng tuyển dụng với lý do rằng em không biết đây là một tổ chức công lập và cũng không biết quy trình tuyển dụng cần có phỏng vấn. Chuyện mới xảy ra giữa năm 2019, còn rất mới.

Dĩ nhiên, tôi đánh giá cao ứng viên thứ nhất. Chưa nói đến chuyên môn và năng lực, điều cần thiết trước hết là sự nghiêm túc tìm hiểu về công việc và nơi làm việc. Ngay cả tìm một công việc cho bản thân mà còn không nghiêm túc thì tôi không dám chắc một nhân viên sẽ làm việc đem lại lợi nhuận hay phục vụ mục tiêu tổ chức một cách nghiêm túc.

Hiểu về chính mình và nhà tuyển dụng là một khâu cần thiết trong quá trình xin việc. Trên thị trường lao động, sinh viên mới ra trường thuộc nhóm rất yếu về kỹ năng này. Tôi chỉ mong các em không quá trông chờ vào một buổi hội thảo định hướng nghề nghiệp của trường, để một chốc một lát biết cách xác định mình trên thị trường lao động cũng như cách tìm hiểu về nơi tuyển dụng. Đó là cả một quá trình trang bị mà các em phải chủ động thực hiện trước tốt nghiệp, hoặc ít nhất là trước khi bấm máy gọi điện tự giới thiệu bản thân với nơi mà mình muốn làm việc./.

By Linh Bùi

Show Comments

No Responses Yet

Leave a Reply