4
57

Kinh nghiệm học trên lớp và học nhóm khi du học

Trước khi lên đường sang Nhật, tôi được các anh chị đồng nghiệp từng du học ở Úc và Anh dặn dò: thời gian đầu sẽ có những lúc em ngồi trong lớp mà không hiểu mọi người đang nói gì làm gì, cố gắng vượt qua 3 tháng đầu tiên rồi mọi việc sẽ ổn. Đây chính là 3 tháng của sốc văn hóa trong môi trường học thuật khi tôi chuyển từ môi trường học thuật thụ động của phương Đông sang phong cách học chủ động tích cực của phương Tây.

Người Việt trẻ đang có xu hướng đi du học ở các nước có nền giáo dục phát triển như Mỹ, Tây và Bắc Âu, Úc, Nhật Bản, sốc văn hóa giữa hệ thống giáo dục Việt Nam và hệ thống giáo dục tại các nước phát triển là điều không thể tránh khỏi. Làm thế nào để tham gia thảo luận trong lớp và trong nhóm, ứng xử như thế nào với các giáo sư đến từ các quốc gia khác nhau, quản lý thời gian học tập như thế nào để giải quyết cả núi bài đọc, bài tập và bài luận…Rất nhiều khó khăn ở môi trường học tập có thể được giải quyết tốt nếu chúng ta nắm được các đặc tính văn hóa của nó.

Lớp học – Người tranh nói, kẻ chỉ nghe

Lớp Kinh tế phát triển của tôi có 16 người, trong đó có 5 sinh viên Việt Nam. Trong các buổi học, nhóm sinh viên Trung Á và Châu Phi luôn rất tích cực thảo luận, nhiều buổi giáo sư bị ngắt lời hoặc bị dẫn dắt đi xa bài giảng vì các câu hỏi của nhóm này. Ngược lại, sinh viên Việt Nam luôn ngồi im lặng, thảo luận trong nhóm Việt Nam với nhau, thỉnh thoảng phát biểu vài ý thấy cần thiết.

Đây chính là lớp học điển hình cho sự khác nhau giữa hai nhóm sinh viên đến từ hai nền văn hóa: Trung Á, Châu Phi – chủ động đa phương và Việt Nam – phản ứng thụ động (được đề cập ở Chương 1). Đa phần sinh viên đến từ nền văn hóa thụ động (khu vực Đông Nam Á, Đông Á) thường không thoải mái về sự nhanh nhẹn quá mức của sinh viên đến từ các nước có nền văn hóa chủ động tích cực hoặc chủ động đa phương. Những câu hỏi ngu ngốc. Chúng nó muốn thể hiện. Chả liên quan gì đến bài giảng. Sao lại ngắt lời giáo sư liên tục như vậy. Đó là điều ít nhất một lần nhảy múa trong đầu sinh viên Việt Nam – những người được giáo dục trong nền văn hóa phản ứng thụ động, luôn được yêu cầu phải trật tự lắng nghe và xem lời thầy cô giáo là điều duy nhất đúng.

⇒ Mời các bạn đọc thêm bài viết: “Giao tiếp liên văn hóa: Nhìn từ các hình mẫu văn hóa”

Khi được hỏi vì sao không tích cực phát biểu trong lớp học dù đã biết câu trả lời, sinh viên Việt Nam thường có 2 lý do chính: ngôn ngữ và sợ người khác cho rằng mình thích thể hiện. Nếu lý do thứ nhất xuất phát từ năng lực cá nhân thì lý do thứ hai xuất phát từ đặc tính văn hóa. Vốn được nuôi dưỡng trong nền văn hóa theo chủ nghĩa tập thể, ưu chuộng hòa khí, không đề cao sự nổi trội cá nhân, sinh viên Việt Nam tự áp đặt cho mình lăng kính của chủ nghĩa tập thể để đánh giá chính mình.

Mẹo nhỏ

Để thích ứng với những khác biệt trong cách ứng xử trên lớp, các bạn có thể thử các mẹo nhỏ này nhé:

(1) Hiểu rằng mong muốn thể hiện năng lực cá nhân giữa các sinh viên đến từ nhiều quốc gia khác nhau là do đặc tính văn hóa và cá tính của từng người.

(2) Tập luyện để hòa nhập với phương pháp học chủ động tích cực trên lớp:

– Đừng ngại nói sai, các giáo sư luôn động viên và tôn trọng ý kiến sinh viên dù ý kiến đó khác biệt với đám đông;

– Đa dạng trong hình thức lời phát biểu: trả lời câu hỏi, đặt câu hỏi, nhận xét, phản biện,… Không nên chỉ chờ giáo sư hỏi mới trả lời như cách học ở Việt Nam. Chỉ cần chủ động phát biểu ít nhất một lần trong mỗi buổi học bạn sẽ dần dần tự tin và phát biểu nhiều hơn;

– Đọc trước tài liệu ở nhà, tóm tắt ý chính, ghi ra các thắc mắc. Trên cơ sở nội dung đã đọc và vốn kiến thức có sẵn, bạn có thể đặt câu hỏi, phát biểu mở rộng hoặc phản biện ý kiến của giáo sư và các sinh viên khác.

Học nhóm – Quan điểm của tôi là…

Một nhóm học tập có sinh viên đến từ cả ba nền văn hóa – chủ động đơn phương, chủ động đa phương, thụ động – thường khó thảo luận hiệu quả. Sẽ luôn có những thành viên thường xuyên phát biểu, cướp lời người khác trong khi nội dung đóng góp không nhiều. Sẽ luôn có những thành viên phát biểu quá trực tiếp, không khéo léo trong phủ định ý kiến người khác. Và sẽ luôn có những thành viên đa phần lắng nghe, ít đóng góp ý kiến. Tất cả các thành viên đều thầm mong buổi họp nhóm nhanh chóng kết thúc vì không hài lòng với cách thể hiện của tất cả những người khác.

Do cách nhận thức về thời gian khác nhau, nhóm sinh viên đến từ các nền văn hóa khác nhau cũng có cách ứng xử khác nhau với thời gian của nhóm. Sẽ có những thành viên thường xuyên đến buổi thảo luận hoặc nộp bài cá nhân muộn. Những sinh viên này thường nhận thức thời gian rất linh hoạt, không quá nguyên tắc đối với việc đúng giờ. Điều này gây ra sự khó chịu với thành viên thuộc các nền văn hóa nhận thức thời gian theo tuyến tính và chu kỳ.

Đến từ nền văn hóa theo chủ nghĩa tập thể, khả năng mở rộng và đón nhận những thành viên khác biệt về văn hóa của sinh viên Việt Nam thường kém hơn so với sinh viên đến từ các nền văn hóa theo chủ nghĩa cá nhân. Dẫu vậy, sinh viên Việt Nam có ưu điểm là tích cực xây dựng nhóm, không làm mất mặt nhóm vì bộ mặt của nhóm chính là bộ mặt của cá nhân.

Mẹo nhỏ

Để làm việc nhóm hiệu quả, ngay từ những ngày đầu bạn hãy thử một số mẹo sau nhé:

(1) Đặt ra nguyên tắc thảo luận ngay từ buổi họp nhóm đầu tiên: tất cả các thành viên đều PHẢI và CÓ QUYỀN phát biểu hết ý kiến, lần lượt từng thành viên sẽ phát biểu ý kiến cá nhân đối với vấn đề cần thảo luận.

(2) Lập chương trình làm việc của nhóm với thời gian và phân công công việc rõ ràng. Yêu cầu các thành viên tuân thủ chương trình làm việc và tôn trọng thời gian chung của cả nhóm.

(3) Ứng dụng các công cụ làm việc nhóm để chia sẻ tài liệu và bài làm chung như drop box, drive.

(4) Tôn trọng ý kiến phát biểu của người khác, ý kiến của cá nhân mình không phải là luôn luôn đúng.

(5) Bắt đầu làm việc nhóm sớm, ngay khi nhận được bài tập. Việc bắt đầu sớm sẽ giúp các thành viên chủ động trong việc sắp xếp thời gian cho các môn học khác, đồng thời có thể chủ động giải quyết các khó khăn phát sinh mà không bị cập rập.

group work

Nhóm môn Quản lý công trong kỳ học đầu tiên của Linh tại Nhật có thành viên đến từ 07 quốc gia. Nhóm chụp ảnh cùng giáo sư sau khi kết thúc bài thuyết trình cuối kỳ (tháng 11/2015)

 

Và mẹo nhỏ cuối cùng là hãy không ngừng tự hoàn thiện các kỹ năng trong làm việc nhóm và độc lập. Hãy lắng nghe những chia sẻ, góp ý của bạn học, thành viên trong nhóm để khắc phục các điểm yếu trong quá trình học tập. Bạn sẽ khám phá mình ở một nấc thang chuyên nghiệp hơn trên chặng đường chinh phục chính mình đấy!

By Linh Bùi

Bản thảo đầu tiên: Niigata, Nhật Bản, tháng 6/2017

Chỉnh sửa và đăng: Đà Nẵng, tháng 8/2019

Show Comments

No Responses Yet

Leave a Reply