1
43

Tôi đi cách ly Covid-19 và…chuyện nhóm

 

Nhiều bạn trẻ gặp khó khăn trong việc gắn kết nhóm vì không biết nên bắt đầu từ đâu. Các lớp kỹ năng, chương trình sinh hoạt đội, nhóm trong trường học hoặc ở các câu lạc bộ thường giúp các bạn có các kỹ năng “tại chỗ” nhưng không phải ai cũng tự gom góp, đúc kết thành các kinh nghiệm hoặc tìm hiểu về lý thuyết nhóm để vận dụng trong bất cứ hoàn cảnh nào. Tôi đi cách ly tập trung trong đợt Covid-19 và đã vận dụng được các kiến thức, kỹ năng về nhóm để giúp gắn kết tập thể phòng của mình. Những chia sẻ của tôi dưới đây là một ví dụ rất đơn giản có sự soi rọi của lý thuyết nhóm. Mong rằng kinh nghiệm nho nhỏ này sẽ hữu ích cho các bạn khi sinh hoạt đội, nhóm.

– Em là Bùi T.T. Linh, sinh năm 1989.

– Bạn nữ, trẻ… để xem nào, bạn được xếp vào phòng 6 tầng 4, A03-06, giường số 5.

Tôi cầm tờ phiếu ghi tên phòng và cố gắng đẩy đống hành lý đi về phía tòa nhà cách ly. Phía sau lưng là tiếng loa của Ban Điều hành liên tục lặp lại với giọng rõ rành, nghiêm túc “Các cô chú anh chị bước xuống xe, mang hành lý theo, đến ngồi tại các hàng ghế đã xếp sẵn, sau đó rửa tay bằng nước xà phòng, thay khẩu trang, bước chân vào khu vực khử trùng giày trước khi vào khu vực làm thủ tục nhận phòng. Các cô chú anh chị vui lòng gửi hộ chiếu để Ban Điều hành tạm giữ, sau khi kết thúc đợt cách ly tập trung chúng tôi sẽ gửi lại cho các cô chú anh chị”.

Các bạn dân quân tự vệ giúp tôi đưa hơn 50kg hành lý lên 4 tầng thang bộ. Tôi gieo mình lên chiếc giường xếp, nhắm mắt lướt nhanh lại gần 30 tiếng đồng hồ đi từ Canberra lên Sydney, sau đó bắt chuyến bay về Tân Sơn Nhất và di chuyển đến khu cách ly tập trung tại Bến Cát, Bình Dương.

bay_ve_vn

Các thành viên khác trong phòng bắt đầu xuất hiện. Ai nấy đều quá mệt mỏi vì hành trình dài, đói, căng thẳng và lo lắng. Không ai nói với nhau câu gì, chỉ có tiếng mọi người gọi điện thoại than vãn, kể lể với người thân.

14 ngày tới tôi sẽ ở chung với 9 cô gái xa lạ trong căn phòng ký túc xá này. Cả tòa nhà được canh gác nghiêm nghặt với hàng rào thép gai bao quanh, nội bất xuất, ngoại bất nhập. Chỉ cần thiếu sự đồng thuận trong lối sống của một vài thành viên, cuộc sống của mọi người sẽ căng thẳng và mệt mỏi vì những điều không đáng. Chỉ cần một người trong đoàn bị xét nghiệm dương tính với Covid-19, thời gian cách ly sẽ kéo dài, có khi đến 28 ngày.

Tôi nghĩ bụng mình cần một không gian sống thoải mái trong những ngày dài sắp tới. Não tôi bắt đầu rục rịch: “Mình nên bắt đầu từ việc gắn kết Nhóm”.

Thách thức trong gắn kết nhóm

Nhóm (group) và đội (team) dùng để chỉ một tập hợp người có sự liên kết, tương tác với nhau bởi các quan hệ xã hội hoặc bởi một mục tiêu chung. Trong tiếng Việt, hai khái niệm này thường được hiểu và dùng như nhau; từ “nhóm” thường được dùng để chỉ cả nhóm (group) và đội (team). Thực ra, từ “đội” (team) dùng để chỉ một nhóm người được hình thành để cùng thực hiện một công việc, các thành viên có cùng mục tiêu chung để hướng tới, chẳng hạn đội dự án, đội bóng, đội chơi trong team building. Trong khi đó, sự liên kết trong “nhóm” (group) chủ yếu dựa trên các liên kết xã hội, chẳng hạn, nhóm bạn nữ, nhóm những người thích chơi cầu lông, nhóm người theo quốc tịch,…

Do không hình thành trên cơ sở một mục tiêu chung trong công việc, sự bền chặt của nhóm phụ thuộc rất nhiều vào tính chất quan hệ xã hội, quy mô và thời gian hình thành nhóm. Nếu quan hệ xã hội được hình thành từ sự thông hiểu và có thời gian quen biết lâu dài, như nhóm bạn thân, nhóm theo sở thích, thì sự liên kết sẽ chặt chẽ hơn các nhóm được hình thành ngẫu nhiên trong thời gian ngắn.

Nhóm nhỏ sẽ có sự gắn kết tốt hơn nhóm đông người. Thông thường trong nhóm đông người sẽ có các nhóm nhỏ khác (subgroup) được hình thành trên cơ sở các điểm tương đồng khác giữa các thành viên của nhóm nhỏ; chẳng hạn, trong nhóm người cùng quốc tịch sẽ có các nhóm nhỏ cùng sở thích, quê quán, cùng trường…Nhóm càng đa dạng thì việc gắn kết sẽ càng khó khăn hơn nhóm có nhiều điểm tương đồng.

Sự tương tác của các thành viên trong đội, nhóm cần được xây dựng trên các quy tắc chung. Quy tắc (norm) là sự đồng thuận của tập thể về một tiêu chuẩn chung trong ứng xử, hành động, lối sống, công việc. Việc hình thành quy tắc trong đội (team) sẽ rất thuận lợi vì mọi người dễ dàng thống nhất các quy tắc để phối hợp, làm việc đạt đến mục tiêu chung. Người đội trưởng (team leader) giúp định hướng đội trong quá trình hoạt động. Trong khi đó, nhóm sẽ gặp khó khăn hơn trong việc hình thành các quy tắc vì sự gắn kết cần dựa trên sự nỗ lực, tự nguyện và ý thức cá nhân của mỗi thành viên.

Phòng tôi có 10 người, chị lớn nhất và em gái nhỏ nhất cách nhau hai thế hệ (26 năm). Chúng tôi ở rải rác nhiều địa phương khác nhau ở Úc và New Zealand. Quê quán, hoàn cảnh công việc, học hành, gia đình, điều kiện kinh tế, giai đoạn phát triển cá nhân, tính cách của mỗi người hoàn toàn khác nhau, thậm chí có nhiều chênh lệch và trái ngược. Chúng tôi chỉ có mấy điểm gắn kết ngẫu nhiên là nữ, trẻ và được xếp chung một phòng trong khu cách ly tập trung.

Trong điều kiện không được ra ngoài, nếu không hình thành các quy tắc và gắn kết với nhau thì chúng tôi sẽ khó mà học tập, làm việc, phục hồi sức khỏe và tinh thần một cách hiệu quả. Chúng tôi cần một không khí tốt được xây đắp bằng nỗ lực của tự mỗi người sống trong căn phòng này.

Chuyện của nhóm chúng tôi

Khi tham gia vào bất cứ nhóm nào tôi đều quan sát để nắm các đặc tính của nhóm, qua đó xác định cách gắn kết các thành viên. Như sơ lược ở trên, các thành viên trong phòng tôi khá đa dạng. Tuy nhiên, sự da dạng đó nằm trong phạm vi một tập thể những người cùng phông văn hóa đề cao sự gắn bó tập thể (collectivism), đồng thời yếu tố khoảng cách trong quan hệ xã hội khá lớn (high distance). Tôi hiểu rằng nhóm của chúng tôi sẽ tôn trọng hòa khí tập thể; người có địa vị, tuổi tác cao hơn trong nhóm sẽ được tôn trọng nhiều hơn.

Nắm được đặc tính của nhóm, tôi bắt đầu mở lời với hai chị lớn tuổi nhất trong phòng, gợi ý về các quy tắc của nhóm như cách tổ chức lối sống trong phòng, phân công lịch làm vệ sinh, cách tổ chức ăn uống chung để tạo gắn kết… Sau khi có sự đồng thuận của các “mẫu hậu”, ngay từ bữa ăn đầu tiên, tôi rủ mọi người quây quần cùng ăn với nhau. Tôi đề nghị một số nội dung về sinh hoạt, vệ sinh và nhận được sự đồng ý của mọi người. Tôi tiên phong, tự nguyện là người dọn dẹp vệ sinh ngay ngày đầu tiên. Lời nói cần đi liền với hành động thì quy tắc mới hình thành được. Lịch phân công vệ sinh theo đó được mọi người tự giác đăng ký theo cặp. Các nhóm nhỏ dần dần được hình thành trong nhóm lớn dựa trên sự tương đồng và tương tác lẫn nhau nhưng không phá vỡ sự đồng thuận của nhóm lớn; ngược lại, sự gắn kết của các nhóm nhỏ còn giúp tăng cường sự thông hiểu giữa mọi người trong tập thể.

Kênh thông tin có vai trò quan trọng trong gắn kết nhóm nên tôi đã chủ động kết bạn trên facebook với từng người trong phòng, hình thành nhóm nhắn tin trên mạng xã hội. Những hình ảnh đầu tiên về sinh hoạt chung, lịch phân công vệ sinh được chia sẻ đã bắt đầu gợi sự tương tác giữa mọi người.

Những ngày tiếp theo, chúng tôi tiếp tục duy trì các bữa ăn chung, chia sẻ các vật dụng chung cùng nhau, giúp đỡ nhau trong học tập, công việc chung. Dần dần, dựa trên các quy tắc chung, chúng tôi gắn bó nhau hơn qua những chia sẻ đời tư. Chúng tôi cùng vỡ òa sung sướng khi Ban Điều hành thông báo toàn bộ 343 hành khách trên chuyến bay đều được xét nghiệm âm tính lần 1 với Covid-19. Chúng tôi động viên cô bé đã hai năm chưa bao giờ làm việc nhà cùng dọn vệ sinh với mọi người. Chúng tôi chỉ cho nhau những kinh nghiệm sống nho nhỏ, đưa ra những lời khuyên nho nhỏ về định hướng học tập, công việc.

Từ những mảnh ghép riêng rẽ ban đầu, chúng tôi đã cùng xây dựng và đồng thuận về các quy tắc chung – trách nhiệm, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Theo đó, mọi người tự vận hành các quy tắc và xử lý các vướng mắc trong tương tác lẫn nhau mà không cần sự can thiệp từ người thứ ba hoặc từ bên ngoài. Nhờ đó, ngay từ ngày thứ hai chúng tôi đã có một không gian sống thoải mái, sạch sẽ, hòa thuận và đoàn kết.

tap_the_nhom

Lời kết

Không nhiều người rơi vào hoàn cảnh đi cách ly tập trung vì Covid-19 như tôi, nhưng tôi nghĩ ít nhất trong đời mỗi người sẽ có một lần rơi vào hoàn cảnh ngẫu nhiên nào đó cần vận dụng các kiến thức, kỹ năng về nhóm. Những lúc như vậy, đừng quên bắt đầu bằng quan sát, nhận định các đặc tính của nhóm, sau đó cùng mọi người xây dựng các quy tắc nhóm, hình thành kênh thông tin tương tác, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Đọc xong bài viết này, với các công cụ đơn giản và cực kỳ hiệu quả đó, tôi tin các bạn sẽ là người chủ động, tích cực và tiên phong trong gắn kết nhóm. Hãy đối xử với bản thân thật tốt bằng việc xây dựng một môi trường sống thật tốt cho bạn và nhóm của mình./.

Linh Bùi

Tháng 6/2020

Show Comments

No Responses Yet

Leave a Reply