5
30

Xe Sài Gòn về

Nhà tôi nằm ngay Quốc lộ 1A, gần ngã ba đi lên phần phía tây của xã. Xe đường dài thường dừng ở đoạn này để đón trả khách. Từ mấy chục năm trước, trước cả khi tôi được sinh ra, có cái máy gạo nhà bà Hoành nằm cạnh ngã ba. Khách đi xe cứ dặn dừng ở ngã ba bà Hoành là đến đúng điểm. Riết rồi, dù bà Hoành và cả cái máy gạo không còn nữa nhưng cánh lái xe Bắc Nam ai cũng biết đó là điểm dừng ở vùng này, để đón và đưa dân lao động quê tôi đi Sài Gòn lập nghiệp.

Sau 23 tháng Chạp, mọi người trong làng bắt đầu ngóng những chuyến xe từ Sài Gòn về. Xe thường về đến làng từ nửa đêm đến gần sáng. Trời cuối năm lạnh cắt da cắt thịt. Chăn mỏng, hai chị em tôi thường co ro vào nhau lấy hơi ấm, chẳng dám ló đầu khỏi mép vải. Trong giấc ngủ trẻ con, tôi thỉnh thoảng thức giấc vì tiếng dừng xe xôn xao trước nhà. Có tiếng đập tay liên hồi vào thùng í ới “Dzô, dzô, ngã ba Bà Hoành”. Tiếng phanh xe chà rít xuống mặt đường. Tiếng thả uỵch hành lý xuống đất. Tiếng dép loẹt xoẹt tới lui. Nhiều khi có cả tiếng la ó thiếu hàng lẫn lộn giọng Bắc – Trung – Nam. Khi chuyến xe vội vã rời đi thì còn lại tiếng người đón đối đáp gọn lỏn. Đêm tháng Chạp vậy là đủ dài cho cả người về và người đợi. Rồi xe máy rền rỉ nhỏ tiếng dần, mất hút trong đêm.

Mỗi lần đón trả khách như thế chưa đầy 05 phút, rải rác từ khuya đến tờ mờ sáng khi tôi tỉnh dậy dọn hàng tạp hóa cho má. Bấy giờ tôi mới được thấy rõ hơn cảnh hối hả lên xuống cùng những khuôn mặt phờ phạc vì chuyến đi dài. Trong màn sương sớm, thỉnh thoáng một vài khuôn mặt thiếu ngủ mang dáng dấp Bắc Trung Bộ ló ra khỏi cửa sổ, nhìn quanh quất vô định. Có một thời tôi cứ nghĩ đến truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam, hai chị em tôi là Liên và An – những đứa trẻ dọn hàng ở bến tàu, nhìn những chuyến xe đến từ Sài Gòn hào nhoáng đi lướt qua vùng quê miền Trung khô cằn. Giờ nghĩ lại, có khi những khuôn mặt mệt mỏi trên những chuyến xe ấy lại là những phận đời tha hương, khao khát ánh sáng bình yên như trong ngôi nhà của tôi, nơi có vợ chồng con cái yên ổn dọn hàng mỗi sáng.

Hôm nào có người bà con trong làng từ Sài Gòn về, tôi sẽ được vài cái kẹo làm quà. Những viên kẹo xanh đỏ lạ lùng mang hương vị xứ sở phồn hoa nuôi dưỡng trong tôi những tưởng tượng về vùng đất mơ ước, nơi làm giàu của bao thế hệ người dân quê tôi. Đứa trẻ chưa hiểu nỗi niềm vợ ngóng chồng, con ngóng cha, mẹ ngóng con của những gia đình có người thân đi Sài Gòn như tôi chỉ ngóng họ vì mấy cái kẹo. Nghĩ mình thật trẻ con. Ấy vậy mà những thanh âm và khung cảnh tháng Chạp ấy làm nên cả tuổi thơ tôi. Có xe Sài Gòn về là sắp Tết.

Ngày Tết, trong câu chuyện chào hỏi đầu xuân sẽ luôn có lời hỏi thăm về cuộc sống mưu sinh nơi xứ người. Ai làm cho chủ thầu nào, ở trọ đường nào, nhà thuê giá bao nhiêu, hôm rày mới gặp thằng nớ làm ăn được lắm, quán mỳ Quảng nào ngon ở Tân Bình,… Chuyện kể đi kể lại vậy mà cũng đủ rôm rả ngày Tết. Chất giọng cộc cằn xứ Quảng phai đi ít nhiều, thay vào đó là những thanh âm ngọt ngào của đất phương Nam. Âu cũng là vì mưu sinh, phải nói cho người ta nghe mình để mà làm ăn.

Vào Sài Gòn, đàn ông chủ yếu làm thợ nề, phụ nữ thì cắt tóc, gội đầu. Các chị thường về quê lập gia đình hoặc ở lại hẳn Sài Gòn nếu kiếm được tấm chồng. Nhưng đàn ông thì đi suốt, cuối năm mới về quê ăn Tết. Hiếm hoi lắm mới có gia đình chuyển hẳn vào Nam lập nghiệp. Nhiều bạn bè của tôi sống cảnh xa cha, cả năm cha chỉ ở nhà vào ngày Tết. Mấy thế hệ như thế lớn lên nhờ bàn tay vừa làm mẹ vừa làm cha của những phụ nữ lam lũ.

Ra Giêng, khoảng mồng 6 đến hết 20 âm lịch, ngã ba bà Hoành lại ồn ã tiếng đón xe vào Nam. Vợ ôm con tiễn chồng, em tiễn anh, cha tiễn con, lịu bịu như thế mà hết Tết. Hành lý mang đi có thêm đòn bánh tét, ổ bánh tổ. Ánh mắt tiễn đưa lại rơm rớm mong chờ cuối năm gặp lại ở ngã ba bà Hoành, để lại được đón người về.

Bẵng đi một thời gian, có lẽ chừng dăm bảy năm trở lại đây, cái chu trình đón đưa ấy thưa dần.

Đà Nẵng, thành phố lân cận quê tôi đã phát triển hơn, mang đến nhiều cơ hội việc làm cho dân lao động phổ thông. Họ lựa chọn ra Đà Nẵng làm việc thay vì vào tận Sài Gòn xa xôi. Mỗi buổi sáng, lũ lượt từng dòng xe máy thợ nề, công nhân, nhân viên văn phòng, nhân viên phục vụ,… từ Quảng Nam ra Đà Nẵng làm việc rồi chiều lại lũ lượt quay về.

“Không phải đi xa mà lương vẫn như thời ở Sài Gòn. Ăn uống xong còn tiền mang về cho vợ”.

“Ở nhà còn coi con cái học hành. Đi như hồi xưa không lo cho con được”.

“Đi làm gần, có vợ chồng cùng làm vui hơn, dành dùm được nhiều hơn”.

Một bộ phận khác an cư lập nghiệp hẳn ở Đà Nẵng thì đều đặn về thăm quê cuối tuần. Cứ chủ nhật hằng tuần, nhìn dòng xe hối hả từ Quảng Nam ra Đà Nẵng với rau, gà, bánh, gạo,… là biết dân Quảng Nam quay lại ra phố.

Xe_Quang_Nam_ra_Da_Nang

Những chuyến xe từ Quảng Nam ra Đà Nẵng chiều chủ nhật

Câu chuyện ngày Tết giờ đã thưa dần hình ảnh đất Sài Gòn lạ lẫm, thay vào đó là chuyện con cái học hành, chuyện vợ chồng làm ăn dành dụm, chuyện giá đất Đà Nẵng và những vùng lân cận lên xuống, chuyện con cháu mua được xe ô tô về quê cuối tuần,….

Quê tôi giờ đã có thanh niên và đàn ông ở nhà thường nhật, không như ngày xưa chỉ có phụ nữ, người già và trẻ con. Nghĩ mà vui khi thỉnh thoảng cuối tuần lại nghe tiếng chú hàng xóm mắng con. Ngày xưa chú đi biền biệt, mấy khi nhà có tiếng đàn ông. Ký ức Sài Gòn còn lại đâu đó trong câu chuyện lúc trà dư tửu hậu của các chú các bác, khi ngồi nhớ lại những ngày xa quê.

Nếu thời gian quay lại, tôi vẫn chọn tuổi thơ có xe Sài Gòn đưa người về quê ngày giáp tết, vì đó là nguồn sống của rất nhiều gia đình ở đất miền Trung nắng gió quê tôi. Nhưng để chọn một tương lai cho nhiều tuổi thơ khác, tôi không trông chờ vào những chuyến xe như thế nữa. Tôi mong thành phố lân cận quê tôi luôn phát triển, ít nhất là giữ tốc độ như bây giờ, để dân quê tôi có việc làm ổn định gần nhà. Xa hơn, mong sao quê tôi giàu lên để người dân tự tạo được việc làm cho mình ngay trong làng xã. 10 năm, 20 năm hay xa hơn nữa, tôi tin là vẫn có ngày đó. Ai biết đâu đấy, chỉ mới dăm năm thôi đã thưa dần những chuyến xe Sài Gòn đấy thôi./.

By Linh Bùi

Show Comments

No Responses Yet

Leave a Reply